Seksueel misbruik en de gevolgen

De reden dat jij deze blog leest, is waarschijnlijk omdat je zelf misbruikt bent/ wordt of dat iemand in jouw omgeving misbruikt is. Seksueel misbruik komt helaas erg vaak voor en de gevolgen of beter gezegd de schade van seksueel misbruik is groot. In deze blog beschrijf ik meerdere gevolgen van misbruik.

Wat is seksueel misbruik?

Er is sprake van seksueel misbruik als een volwassene seksuele handelingen pleegt met een kind. Of wanneer dit gebeurt in andere situaties waarbij de pleger misbruik maakt van het leeftijdsverschil of van zijn of haar macht. Bij seksueel misbruik is er dus sprake van ongelijkwaardigheid. Bijvoorbeeld: een volwassene en een kind (kindermisbruik), een hulpverlener en een cliënt, een docent en een leerling, een grootouder en een kleinkind (incest).

Gevolgen van seksueel misbruik


De gevolgen van seksueel misbruik kunnen voor iedereen verschillend zijn. Uit vele onderzoeken is bekend dat seksueel misbruik tot allerlei psychische, lichamelijke en andere gevolgen kan leiden.

Zo is er een duidelijke relatie tussen seksuele trauma’s en het optreden van de volgende psychiatrische aandoeningen: posttraumatische stressstoornis of een andere angststoornis, dissociatieve stoornis, overmatig alcohol- en drugsgebruik, stemmingsstoornis zoals bipolaire stoornis, somatisatiestoornis, (borderline)persoonlijkheidsstoornis en psychose.

De relatie met eetstoornissen is nog niet opgehelderd, maar eetstoornissen komen relatief vaak voor bij slachtoffers van seksueel misbruik.

Andere psychische gevolgen zijn suïcidaliteit, automutilatie, problemen met emotieregulatie, emotionele labiliteit of afvlakking, agressiviteit, delinquent gedrag, een negatief zelfbeeld, schuldgevoelens, gevoelens van schaamte, hopeloosheid en wanhoop, seksuele problemen, angst- en paniekaanvallen, slaapstoornissen, wantrouwen, relatieproblemen en eenzaamheid.

Seksueel misbruikte patiënten gaan vaker naar de huisarts met aspecifieke klachten. Daarmee worden klachten bedoeld die niet passen in een specifieke aandoening. Ze worden vaker opgenomen of geopereerd en hebben vaker lichamelijke klachten en chronische pijn, zoals hoofdpijn en buikpijn. Dat betekent dat op vele plaatsen in de gezondheidszorg patiënten zich met aspecifieke klachten melden die gerelateerd kunnen zijn aan seksuele traumatisering.

Niet iedereen die slachtoffer is van seksueel misbruik wordt ziek of krijgt last van klachten. Zover bekend is houdt ongeveer de helft (trauma)klachten over.

“Wat ik wil doet er niet toe”

Een ander groot gevolg van seksueel misbruik is dat je het gevoel kunt hebben dat wat je zelf wilt en wie jij bent er niet toe doet.

Als je seksueel bent misbruikt is er iemand genadeloos over je grenzen gegaan.

Wat jij wilde, voelde of wie je was, deed er niet toe. De dader heeft jou zijn of haar wil opgedrongen. Hij of zij is vanaf dat moment als het ware in je gaan leven.

Daarom kan het lastig voor je zijn geworden om te voelen wat jíj wil en wie jíj bent. Je bent vooral gericht geraakt op wat de ander (van je) wil.

Moeite met grenzen voelen en aangeven

Dat maakt keuzes maken en je grenzen voelen en aangeven vaak lastig. Grote kans dat je vooral focust op de ander door te pleasen en voor de ander te zorgen. Meestal ga je helemaal aan jezelf voorbij en verdwijn je als het ware in de ander.

Het wordt op deze manier erg lastig om je eigen behoeften en jezelf te leren kennen. Dat is sowieso al best een uitdaging, maar als je slachtoffer bent van seksueel misbruik lijkt het een onmogelijke opgave.

Als je dan toch kenbaar maakt wat jij wil en wie jíj bent, voel je je schuldig of schaam je je. Het kan zijn dat je zelfs hees wordt als je jezelf uitspreekt. Dat je gaat stotteren of dat het voelt alsof je keel wordt dicht geknepen. Jezelf uiten is daardoor vaak eng en moeilijk.

Deze video geeft mooi weer wat de gevolgen van seksueel misbruik zijn:

Signalen van seksueel misbruik

Specifieke signalen van seksueel misbruik zijn er helaas niet. Er bestaat geen lijstje met gedragingen waarop je kunt letten als omstander; ieder slachtoffer vertoont weer ander gedrag na het meemaken van seksueel misbruik. Slachtoffers van seksueel misbruik laten bovendien vaak juist heel weinig signalen van seksueel geweld zien, omdat ze het misbruik verborgen willen houden. Dertig procent van de misbruikte kinderen vertoont zelfs helemaal geen signalen.

Het is daarom erg belangrijk te letten op gedrag dat afwijkt. Wat is normaal gedrag voor bijvoorbeeld een kind van drie en wat niet? Of: vertoont iemand verandering in gedrag?

Seksueel misbruik komt veelvuldig voor en kan na tientallen jaren nog een grote invloed hebben op de slachtoffers. Vele volwassenen zullen hun vroegere ervaringen met seksueel misbruik geheel of gedeeltelijk verwerkt of “met succes” verdrongen hebben, maar hulpverleners moeten alert blijven op de mogelijkheid dat bepaalde klachten terug te voeren zijn op seksueel misbruik.

Op latere leeftijd kunnen posttraumatische klachten toenemen en zelfs kunnen klachten ontstaan nadat tientallen jaren de indruk bestond dat het trauma verwerkt was. 

Seksueel misbruik bij kinderen

De Nationaal Rapporteur meldde in 2014 dat één op de drie kinderen in Nederland ooit een vorm van seksueel geweld heeft meegemaakt; soortgelijke cijfers werden eerder ook genoemd in buitenlandse onderzoeken. Maar exacte cijfers van kindermisbruik in Nederland zijn er niet. Veel kinderen laten namelijk niet merken dat ze worden misbruikt. Omdat ze bedreigd worden, bang zijn, zich schamen voor het misbruik. Of omdat ze nog te jong zijn om erover te kunnen vertellen.

Veel jonge kinderen herkennen misbruik ook niet. Ze hebben nog nooit van misbruik gehoord, ze weten simpelweg niet wat het is. En de dader presenteert wat er gebeurt als ‘normaal’. Pas op latere leeftijd dringt het besef door dat wat ze in hun jeugd hebben meegemaakt seksueel misbruik was en lopen ze tegen de gevolgen aan. Dan pas begint de verwerking.

Bij iets oudere kinderen en tieners is het vaak een combinatie van factoren waarom ze niet over het misbruik praten. Denk aan dreiging van of manipulatie door de dader, een gevoel van loyaliteit of afhankelijkheid en de angst dat je er zelf schuldig aan bent of dat je niet geloofd wordt.

Deze cijfers zijn hoogstwaarschijnlijk niet meer dan het topje van de ijsberg. Niet zelden spreken slachtoffers er dus helemaal niet over of ze vertellen pas vele jaren later over het misbruik.

De politie weet simpelweg niet hoeveel mensen zich niet bij hun melden. Bijvoorbeeld omdat ze het gevoel hebben dat ze niet geloofd zullen worden, omdat er geen bewijs is of dat de politie toch niets kan beginnen. Victim blaming is ook een reden waarom slachtoffers hun verhaal niet durven doen.

Een bekende trigger die maakt dat mensen toch over het misbruik gaan praten, is het moment waarop slachtoffers zelf kinderen krijgen of als het oudste kind de leeftijd bereikt waarop het slachtoffer zelf misbruikt is.

Seksueel misbruik bij mannen

Wat veel mensen niet weten, is dat ook mannen slachtoffer worden van seksueel misbruik. Eén op de 25 mannen is ooit verkracht. Waarschijnlijk ligt het aantal mannen dat seksueel misbruikt is hoger, maar door alle schaamte en taboes praten mannen er meestal niet over.

Seksueel misbruikt?

Als je slachtoffer bent van seksueel misbruik, kun je contact opnemen met het Centrum Seksueel Geweld via 0800-0188. Neem het liefst binnen zeven dagen contact op met het Centrum Seksueel Geweld. Binnen die tijd kunnen ze je het beste helpen. Is het misbruik langer dan zeven dagen geleden? Ook dan mag je natuurlijk contact opnemen met het Centrum Seksueel Geweld.

Er zijn gelukkig goede behandelmethodes. Zoals bijvoorbeeld een behandeling bij PSYTREC.

Bronnen:

https://centrumseksueelgeweld.nl/seksueel-misbruik/

https://www.ntvg.nl/artikelen/psychische-gevolgen-op-oudere-leeftijd-van-seksueel-misbruik-de-jeugd/

https://www.nu.nl/weekend/5776125/kindermisbruik-is-qua-omvang-en-impact-een-epidemie.html

https://praktijkvoelmoedig.nl/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *